شیوه ارائه مطالب علمی-فنی، نگارش علمی / Scientific Reporting

بازدید: 1712
کمانک  منابع درس .|. فهرست مطالب .|. پیکره دانش ارائه کمانک

مقدمه:

ارائه و اهمیت آن. مثل هر کار دیگری، حاصل تلاش علمی خود را باید عرضه کنیم؛ باید ارائه کنیم؛ باید کاری کنیم که مخاطبِ ما، کار انجام شده را دریابد. در غیر این صورت از دید او، بین ما و کسی که کاری انجام نداده است، تفاوت چندانی وجود ندارد. در واقع، در هرکاری (بله هر کاری)، که هر عنصری (بله هر عنصری)، انجام می‌دهد، حداقل، بخشی از آن ارائه است. و این در تمام طول عمر آن عنصر، مطرح است. به این ترتیب ارائه واقعا مهم است.

سابقه. سالهاست که دلم می‌خواست و می‌خواهد، که برای نگارش علمی، یا همان شیوه‌ ارائه مطالب علمی و فنی، کتاب بنویسم. به ویژه با تلاش و همکاری آقای دکتر اردوان مجیدی، در سال‌های 78 و 82، بخش‌های قابل توجهی از یک کتاب شیوه‌ ارائه مطالب علمی- فنی آماده شد. اما عملا این کار پایاندهی نشد و متوقف ماند.

تفاوت‌های ارائه‌ اخیر. در نیمسال دوم سال تحصیلی 92-91، بعد از 9 سال، این درس را با عنوان نگارش علمی، برای دانشکده‌ ریاضی، آمار و علوم کامپیوتر دانشگاه تهران، در دو کلاس 50 نفره، ارائه کردم. مثل سال‌هایی که در دانشگاه صنعتی اصفهان این درس را ارائه می‌کردم، با مطالب عمومی‌ تر شروع کردم و به تدریج مطالب خاص مربوط به انواع ارائه ‌های خاص را مطرح کردم. اما تغییرات قابل توجهی در ساختار و شیوه‌ ارائه و در کل درس وجود داشت:

  • تغییر در ساختار درس، شامل:
    • تأکید روی مهندسی و مدیریت فرایند ارائه؛
    • و نقش بدون جایگزین فناوری اطلاعات در لحظه به لحظه‌ این فرایند؛
    • ارائه برمبنای الگو (template)؛
    • نظام نگهداری؛
    • LaTex؛
    • و اقتصاد ارائه.
  • تفاوت عمده‌ دیگر در حضور دائم فناوری اطلاعات در درس بود:
    • چه برای آماده شدن خودم؛
    • چه در نحوه‌ی ارائه محتوا به مخاطبان،
    • چه در خود محتوا؛ مثل چگونگی استفاده از منابع،
    • و چه در تعامل با دانشجویان و ارزیابی.

به جای تخته، عملا مطالب را با استفاده از نرم افزار Windows Journal و قلم، روی صفحه نمایش کامپیوترم (HP Pavilion fx 2000) می‌نوشتم. و اینجا و آنجا، بسیاری از مثال‌ها را به کمک نرم ‌افزارهای مختلف و محتوای بی‌کران Web ارائه می‌کردم. روی استفاده از نرم‌افزار OneNote از مجموعه‌ Office تأکید کردم.

سایت درس. با بچه‌ها قرار گذاشتم که نوشته‌ های جلسات را در سایت درس قرار دهم. اما خیلی زود به این نتیجه رسیدم که از یادداشت ‌های دو کلاس، یک خروجی واحد، اما ویرایش شده‌ تر، ارائه کنم. و بعد هم، از مثال‌ها و نمونه‌ های بسیاری که همراه درس، از Web نشان می‌دادم، مواردی را به دست‌ نوشته ها اضافه کردم. بعضی مطالبی را هم که جدا گانه تدارک می‌کردم (مثل معرفی نرم‌افزار MindMapper) در سایت می‌گذاشتم.

جزوه حاضر. مجموعه مطالبی که برای سایت درس تهیه کرده بودم، جزوه‌ حاضر را شکل داده است. که باز قدری ویرایش شده؛ و با تلاش آقای مهندس علی شفیعی علویجه (که قدردان زحمات او هستم)، فهرست و link هایی، برای سهولت حرکت در متن به آن اضافه شده؛ و در نهایت مجموعه مطالب، به صورت یک سند الکترونیکی واحد، ارائه شده است.

اشکالات ارائه ‌ای. با توجه به استفاده از دست‌ نوشته‌ ها و ماهیت تلفیقی این کار، قواعد نگارشی متعددی، مثل رعایت همخوانی، یا وجود شماره برای قسمت‌ها و شکل‌ها، رعایت نشده است. نخواستم این کار دچار سرنوشت بعضی کارهایم بشود که به خاطر کیفیت بهتر، هیچ گاه عرضه نشد. ضمن اینکه بیش از گذشته، محدودیت وقتم را حس می‌کنم. بنابراین تصمیم گرفتم جزوه نگارش علمی: شیوه‌ ارائه مطالب علمی- فنی را به همین صورت ارائه کنم. امید که مورد استفاده و حمایت شما قرار گیرد.

تشکر و تقاضا. از شما که با معرفی این جزوه به دانشجویان موجب استفاده از آن و حمایت من می‌شوید، تشکر می‌کنم. و خواهش می‌کنم مرا از دریافت تظرات تصحیح کننده و تکمیلی خود محروم نسازید.

الحمدلله رب العالمین

محسن صدیقی مُشکِنانی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

تهران، تیر ماه 1392